(Amajji 1,2019, Finfinnee Oromiyaa) Qabsoo Bilisummaa Oromoo galiin gahuudhaaf qooda olaanaa taphachuutiin garbummaatti xumura gochuuf Fincila Diddaa Garbbummaa irraa hanga Fincila Xumura Garbbummaatti aarsaan qabsaa’ootni Oromoo baasaniif Qeerroo Bilisummaa Oromoo kaffale kan yaadatamu ta’aa, bara haaraa kanattis qooda qabsaa’aa bahachuudhaan akkuma baroota dabarsine kanaa Adda Bilisummaa Oromootiin hogganamnee galii isa maayiin gahuuf hundarra kan miira itti gaafatamummaan qabsoofnu ta’uu uummata keenyaaf hubachiisaa bara haaraa itti seennee jirru barri 2019 kan bilisummaa waaraa fi nagaaf tasgabbii uummata Oromoo fidu akka ta’u hawwii keenya baroota dheeraaf ammas kanuma kan hawwinu ta’uu ibsanna.

Waraana Oromoo irratti mootummaan labsamee akkasuma weerara daangaa irraan uummata meesha maleeyyii Oromoo irratti meeshaa gurguddaa fayyadamanii humnootni nagaa Oromoo booreessanii nagaa keenya qilee buusanii jeequmsa baballisaniin miidhamaa guddaan uummatni keenya waraana keessummeessaa, wayiita jiru kanatti gaddi guddaan utuu nutti dhagaa’amuu bara haaraa 2019 akkasuma guyyaa WBO kabajataa jiraannullee, qabsoo karaa nagaa taasifnuun ajjeechaa fi buqqaatinsi uummata keenya irraa dhaabbatee nagaaf tasgabbiin nii buufama abdii jedhu qabannee qabsoo wal ijaarree karaa nagaa taasifnuun rakkoo ammaa keessaa Oromoon nii baana jennee kutannoon sochii warraaqsaa itti fufnee jirra.

Waraanaan wal qabsiisee, qabsoon afaan qawween uummata bituuf afaan qawween bulchuuf abjootamu keessaa bu’aan argamu, biyya golgoleessanii ofis golgoleessuu qofa jennee amanuurraa humna waraanaan uummata keenya rukutuun humna hidhateen uummatatti dhaadataa xinnaaf guddaa ajjeesuun balaaleffatamaa ta’uufii adeemsa siyyaasaa amala bineensummaa calaqqisiisu ta’uutti hubannee, humni hidhatee jiru yakka ajjeechaa deettii nurratti raawwatuu irraa of adabee rakkoo biyyattii akkasuma rakkoo siyyaasaa biyya Xoophiyaa karaa nagaan furuu akka qabu ammas cimsinee gaafanna. Yakkoota suukanneessoo uummata irratti raawwataa ajjeesanii gubuuf manaaf nama walitti gubuu caalaa yakki ulfaataan jira jennee hinyaadnu, kanaaf qaama ajjeechaa raawwatuuf qaama araddaa uummataa Oromoo gubuutiin balaaf uummata saaxilaa jiru seeraan akka gaafatamu gochuu akka qabuuf har’as qaama dhimmichi ilaallatu nii gaafanna. Yakka humnootiin hidhatan daangaa irratti raawwataa jiran dabalatee yakki waraana mootummaa raayyaa ittisa biyyaatiin nurratti raawwataa jiru balaaleffatamaa ta’uu fi kana akka dhaabaniif dhaabbilee siyyaasaa Oromoo dabalatee; humni uummataaf dhabbatu kamuu gaheesaa bahatu akka qabu gaafanna.

Kana ta’uun hafee abjuu dulloome abjootuurraa uummata irratti shira shiranii kumaaraa lubbuu saba keenya Oromoo irratti raawwachuutiin barcuma ofii tikfachuuf kan abbalamu taanaan abjuun shiraan uummata bituu ka jaarraa ammaa kanatti fiixa bahiinsa maseenu ta’uu hubachiisaa, uummata ajjeesanii afaan toluudhaan nagaa fakkaatanii qaama nagaatti quba qabuudhaan uummataan waljibbisiisuuf akeekni qabamee hojiitti seeenamutti dabalee holola wal ijaaranii facaasuudhaan dhugaa uummataa ukkaamsuuf yaaluun yakka dhiifama hinqabne ta’uutti amanuurraa qaama shiraa fi hololaan aangoo ofii tikfachuu barbaaduuf akka nurraa of adabu nii gaafanna.

Kanas bara 2019 kan itti seenaa jirru keessatti shiraa fi holola maqa balleessii uummata Oromoo fi addatti dhaaba keenya ABO irratti oofamus ta’ee holola qaama uummata nagaa irratti oofamuu dura dhaabbachuuf humna gatiittaa’aa wal ijaaree haala salphaan hinraafamne kan nagaa uummataa bakkatti deebisuuf gahumsa qabuun qabsoo keenya karaa nagaa itti fufna. Ajjeechaan uummata keenya garraamii meesha maleeyyii Oromoo irratti adeemsifamaa tureef adeemaa jiru ajjeechaan shiraas ta’ee ajjeechaan kallattiin rasaasa uummatatti dhukaasuutiin Raayyaan ittisa biyyaa maqaa jedhuun qaamni of waamu uummata keenya irratti raawwatu irreessaaa uummata irraa akka kaasu gaafataa, gochaan ajjeechaaf dararamaa akkasuma hidhaan qabsoodhaan dhaabbata ejjennoo jedhu qabannee, waraanni nurraa dhaabbatee karaa nagaa elaaf elaameen rakkoon furamee hiree isaa Oromoon akka murteeffatuuf qaama isa bulchu ofiin akka filatee, kan filateen bulu gochuuf dimokiraasii dhugaa uummata keenya dhamdhamsiisuuf ga’ee nurraa eegamu nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo miira tasgabbaa’aa wal hubannoo qabuun nii qabsoofna.

Kanumaan uummata keenyaaf bara haaraa kanatti fedhii keenya fedhii Oromoo jaarraa tokkoo olii, bilisummaa haqaa kan safaraaf fallaana garbonfataan safaramee laatamu utuu hintaane, kan itti dhiignee itti cabnee itti dararamnee ittis dararamaa jirru bara kana bara 2019 akka nuuf dhugoomu hawwina, akka arginuufis akkasuma akka uummata keenya bilisummaa haqaa biraan geenyuufis qabsoo jabaa nii goona. Waan ta’eef uummata keenya maraaf ergaa nagaaf tasgabbiitti nu ceessisa jennee abjoonnu akka gadiitti nii ibsinaaf

Qote Bultoota Oromoof

Qabsoo waggoottan dheeraa godhamaa ture keessatti miidhamni uummata keenya Oromoo qote bulaarra gahe eenyuun olitti kan nama mufachiisu ta’uuf har’allee miidhama afaaniin dubbachuun nama rakkisu keessa kan jiru Qote bulaa ta’uun hubatamaadha. Qote bultootni keenya Oromoon manaaf araddaa isaanii irraa miliyoonaan lakkaa’amanii buqqaa’anii, miliyoonaan lubbuu darabanillee hanga ammaatti qaama rakkoo isaanii gaafatee furuuf karaa mootummaan dhibuun nu mufachiisee jira. Nu mufachiisuun kun ammo lubbuun ilma Qote bulaa Oromoo hanga lubbu-qabeeyyii xixiqqoo ilaalcha dhabuudhaan, deettiin/jumulaan ajjeefamee qaama mootummaa isa gaafatee rakkina isaa furuuf dhabuu irra darbee iyyatee iyyaannaansaa dhagaa’amuu dhabuurraa kitilayyoon ilmaan Oromoo rasaa/alatti darbatamee mana isaa irraa ari’amee nagaa molqamee tasgabbii dhabuurraa gojamaa/hawwii jireenya nagaaf tasgabbii keessa waggoota afuurii as seenee jira.

Kun ta’ee wayiita jiruttti, qabsoo karaa nagaa goonuun bara haaraa kanatti gadadoo uummata keenyaa, gadadoo Qote bulaarraa, du’aaf ajjeechaa, hidhaaf reebichatti dabalee araddaa isaarratti maasa isaa waliin gubachuun nii dhaabbata hawwii jedhu qabannee kana lafa dheebuu uummatichaa lafa dheebuu Qote Bultoota keenya, akkanni qabeenya isaaf Bosonoomee akka Bosonuu ajjeefamuun irraa dhaabbatu, akka uummata biyyattiitti mirgisaa kabajamee seerri akka isaaf dhaabbatuu qabu gaafachuu keenya akkuma baroota darbanii itti fufnee kan qabsoofnu ta’uu uummata keenya Oromoof nii ibsina. Qeerroo Bilisummaa Oromoo uummata isaa Qote bulaaf dhaabbachuu ka jabeessee itti fufu ta’uu nii hubachiifna.

Daldatoota Oromoof
Waggoota dheeraadhaaf akeeka qabsoo karaa dinagdee duubatti nu deebisuu humni nafxanyaa qabatee adeemaa tureera. Qabsoo dinagdeen uummata keenya duubatti dhiibuu keessatti, toora abbootii qabeenyaa keessallee hojjetatee akka Oromoon hinseenneef hojii bal’aan halagaan nurratti adeemaa tureera. Addatti bara sirna EPRDF keessa, qabsoo uummataa keenya Oromoof mogolee ta’a jedhamu dinagdee keenya rukutuu keessatti qoodni sirnichaa kan ammallee aangoo irra jiruu olaanoo ture olaanoo ta’ees jira. Waggoota 27 darban keessatti waanuma daldalatee qixa dhala namaa jiraatuuf qofa jibbamee, halagaan guraarrii fi hiraarri irratti adeemaa turee ittis jira. Kana keessattis daldaltoota Oromoo hedduu lubbuun darbeera, kanneen jiran ammo akka guddinaan hinsaffisne gochuu keessatti project garaagaraa irratti hojetuurraa, gibiraa fi baatii akkasuma mawwaacoo fi baasiiwwan maqaan isaanii hedduu ta’e uummata keenyatti fe’uudhaan sammuu dinagdee keenya Oromoo rukutaa turaniiru. Akeeka jibbisiisaa akkanaa duraa kan dhaabbannu Qeerroo Bilisummaa Oromoo; biyyattii keessatti abbummaan daldaltoota keenyaa mirkanaa’eefii akka saboota birootti mirgisaanii kabajamee akka jiraatan akka ta’uuf qabsoo keenya jabeessinee itti fufna. Daldaltootnis mirgaaf dirqama isaanii baranii qaama mirga isaanii fi mirga uummata isaanii dhiibu, qaama uummata nagaa meesha maleeyyiitti dhukaasee galaafatuuf manaaf araddaa waliin barbadeessu dura dhaabbachuuf akka hundaan olitti nu cina dhaabbatuu qaban daldaltoota Oromoof hiree kanaan nii gaafanna.

Hojjetoota mootummaaf

Hojjetootni mootummaa kanneen qabsoo jabaa uummata keessaniif mootummaa uummata keessan alanfatee nyaatee dhabama gochuu hedu EPRDF keessa teessanii qabsoo bilisummaa gochaa turtan kan qaama uummata balaaleffatu keessa jiraachaa, harkaa nyaachaa uummata keessaniif gamnoomaan dhaabbataa turtan kan seenaan isin yaadatu ta’uu isin hubachiisaa, ammas uummata keessaniif dhaabbachuu akka itti fuftan hubachiifna. Addatti hayyootni Oromoo ija fuulduratti argu qabdan, rakkoo saba keessan irratti dhufuuf aggamu saaxilaa akkuma turtan ammas waan balaa biyya keessan Oromiyaatti fiduuf uummata keessan Oromootti fidu shira EPRDF saaxiluudhaaf eenyuun olitti dirqama biyya keessan baraaruu akka bahattan isin gaafanna. Gama Qeerroo Bilisummaa Oromootiin akeeka jargummaa/gaarummaa uummataaf hojjetuu keessanii kan isin deggarru ta’uu isiniif ibsina.

Humnoota Oromoo hidhattanii bakkoota garaagaraa jirtaniif
Irbuun keessan uummtaafi irbuun keessan biyyaa fi malee irbuun keessan mootummaa isin leenjiseef EPRDF akka hintaane hubatuurraa foolisootni Oromiyaa fi Kora Bittinneessaa kanneen faana gooticha Oromoo Musxafaa Huseen qabattanii, toora nagaa uummata keessanii eegsisuudhaaf humna uummata keessaniitti dhukaasaa jiru balaaleffattanii uummatarraa qolachaa jirtan dirqama Oromummaa isinitti kennamee jiru bahataa waan jirtaniif guddifnee isin leellisuu fi akeeka jaalala biyya ofii akkanaa qabatee kan deemu jajjabeessuuf gama keenyanis miiraa nagaa uummataa deebisuuf humna nagaa booreessu qolachuu akkanaa dabalee akka isin keessatti horatamu hawwaa, kanneen barcuma aangaa’oota tiksuuf uummatatti dhukaasaa turtanis dhukaasaa jirtanis qaama keessan, abbaa keessanii fi haadha keessan gaddisiisuutiin obbolaa keessan ajjeesaa jiraachuu hubattanii, humnoota uummata keessan akka ajjeeftaniif isin bobbaasaniif dhagaa’uurra uummaticha keessaa baatan dhagaa’uutiin afaan Qawwee saba keessan Oromoo irraa akkasuma saboota cunqurfamoo impaayera biyyattiirraa akka deebiftan isin gaafanna. Fedhii uummataa tiksuu cinatti nagaaf tasgabbii uummata keessanii akka seeraaf heera biyyattiitti tiksuu irratti akka dalagdan hawwina kana isinirraa feenas. Uummata keessaniif dhaabbattanii kan miidhaan isinirra gahu yoo ta’e sagalee isiniifis ta’uudhaan yakki hammeenyaaf garajabinaa akka isin irratti hinraawwanne Qeerroo Bilisummaa Oromoo kan isinii falmu ta’uu hubachiisa.

Barataa Oromoo fi Qeerroo Bilisummaa Oromoof

Hawwiin keessaan nagaa uummataa, tasgabbii waaraa fi saamichaaf hidhaan akkasuma ajjeechaan uummatarraa dhaabbatee waraanni waggaa 27 nutti banamee jiru daangaa’ee akka nagaan bu’uuf gaafataa turuun barataaf bara 2011 asittimmoo bifa addaan ijaaramee Qeerroo Bilisummaa Oromoo qabsoo karaa nagaa gochaa jiraachuun hubatamaa ta’ee, aarsaa lubbuu kaffaluutiin qabsoo sadarkaa har’aa irraan gahuu keessatti qooddattoota olaanoo keessaa tokko ta’ee aarsaa kaffalaa tureera. Aarsaan kee gati maleeyyii ta’uutiin, jaala jaallattu afaan rasaasaa mootummaa EPRDF’n dhabaa, ofii guraraamaa dararamaa dhiigaa lafee cabaa qabsoon ati har’aan geettee jirtu galiisaa akka maseenuuf humnoonni jeequmsa babal’isanii uummata nagaatti waraana labsan akka of qusatan gaafaataa akka turte waraana raayyaa ittisa biyyaa maatiikee sirraa alanfatee nyaachaa jiru akka irraa dhaabbatu gaafachuukee cimsitee akka itti fufuu qabdu dhaamna. Humna uummatakee ajjeesu kamiif dhiifatama tokko gochuun sirra akka hinjiraanneef, humna hidhaa jabeessee jiru EPRDF’n ofirraa dinninuu cinatti wayiita daangaan akaakayyuuf abaabileekeen eegamee har’a gahe, daangaan Oromiyaa, diinaan sarbamee maasiin/araddaan maatiikee halagaan manca’ee obbolaaf haatikee wayiita mana jireenyaa waliin gubataa jiranitti afaaniin nagaa labsaa, si duubaan biyyaakeef uummatakeetti waraana labsuun EPRDF yakka guddaa ta’uu hubachuudhaan qabsookee akka itti fuftu Qeerroo Bilisummaa Oromoo si hubachiisa. Aarsaan ati kaffalte humnoota aarsaa si kaffalchiisaniin saamamee gatii dhabsiisuu akka hinqabne asumaan hubachiifna.

Walii galatti barri haaraan itti seenne bara bilisummaa haqaa itti gonfannu akka nuu ta’u hawwaa, bara nagaaf tasgabbii uummata keenyaaf akka ta’uuf qabsoo goonu ka yoomiin olitti miira gootummaa miira ogummaa fi akeeka nagaaf tasgabbii Oromiyaa deebisuun saamtotaaf ajjeestota balleessuu jedhuun afuura nagaa labsuutiin karaa nagaa qabannee qabsoo keenya itti fufna!

Injifannoon Uummata Oromoof
Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 1,2019

(Ibsa: Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Mudde 24,2018) Hidhaa fi Ajjeechaan ummata Oromoo irraa dhaabbatuu qaba!

Waggaa 27 sirni EPRDF dhaabbilee afur hogganu, jalatti ilmaan Oromoo jimlaan ajjeefamaa, miliyoonaan lafarraa buqqaa’aa yoona geenye ammas sanuma. Dabalataan yakka ulfaataan sammuu Oromoo keessaa hinbanne, Jaal Nadhii Gammadaa, Wellisaa Jireenyaa Ayyaanaa fi Jaal Lammeessaa Boruu dabalatee as buuteesaanii dhoksuun reeffa isaaniillee argatee akka uummatni awwaallatee garaa hinkutanne godhanii, maatiif uummata Oromoo rooraasaa bakkee ilaalchisaa hanbisuun sirna EPRDF kan wal nama gaafachiisu miti.

Yakka sussukanneessoo kanatti dabaluudhaan, erga OPDO/ODP aangomee afuura fudhannee ajjeechaan nurraa dhaabbataa jennee yeroo abdannuttis ulfa garaa keessaa waliin ajjeechaa Dambidoollootti aadde Biraanee nama jedhamturra gaheerraa kaanee, yakkoota suukanneessoof ajjeechaa gurraaf ijaaf hintolle kan uummatni keenya keessummeesse uummatichi haa lakkaa’u. Yakka fokkisaan kunneen wayiita raawwatamu obsi uummata Oromoo fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo ajaa’ibisfatamuun irra deddeebiidhaan karaa nagaadhaan ajjeechaan akka irraa dhaabatu gaafataa turee har’allee itti jira. Faallaa karaa nagaa rakkoo furuu kan waraana labsu deddeebi’e sirna EPRDF ta’uun hubatamaadha. Yakkoota ajjeechaa baatii tokkko asitti Oromoo irra karaa Raayyaa Ittisa biyyaa sirna EPRDF’n ijaaramee isumaan hogganamuun raawwate yoo tarrifne

1. Kibba Oromiyaa moyyaalee keessatti hoteelatti seenanii namoota nagaatti dhukaasuudhaan nama 12 kan ajjeese Raayyaa Ittisa Biyyaa ta’uu gabaasni miidiyaalee torbanoota darbanii mirkaneessee jira.

2. Lixa Oromiyaatti Kamisa Darbe. Ajjeechaa Jimlaa Fanjii awwaaluudhaan Raayyaan Ittisa Biyyaa lubbuu 10 galaafatuu miidiyaaleen torban darbe gabaasaa turan.

3. Laaloo Asaabiitti nama 6 ol bakka tokkotti gidduu kana ajjeechaan uummata nagaa irratti Raayyaa Ittisa Biyyaan raawwatee jira.

4. Najjoo fi Gimbii gidduutti naannoo Maqa Najjoo jedhamutti uummata buna Funaannatutti dhukaasuudhaan lubbuun nama

10 Oromoo irraa Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin dabeera.

5. Lixa Oromiyaa Jimmaa Horroo magaalaa Nuunnuu keessatti nama mana isaatii halkan baasanii ajjeesanii gatan.

6. Lixa Oromiyaa Qellem Wallaggaa Aanaa Hawaa Galaan keessatti dargaggoota 2 Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin ajjeefamaniiru.

7. Lixa Oromiyaa Gimbii keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa walitti aansuutiin Mudde 23, fi Mudde 24, 2018 keessatti dargaggoota 2 galaafatanii kaan madeessanii jiru.

8. Kibba Bahaa Oromiyaa Baalee Aanaa Barbaree Ganda Haroo Dumaar keessatti Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin lubbuun Oromoota 2 dabartee jirti. Aanaa Dalloo mannaa fi Harannaa Bulluq fi bakkoota hedduutti saamichi Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin uummatarra gahaa jira.

Walumaa gala daataan Qeerroo Bilisummaa Oromoo Baatii tokkoo asitti qofa nama 45 Oromoo irraa waraana Raayyaa Ittisa Biyyaa tiin wareegamuu nii hubachiisa. Gabaasni kun kanneen nu dhaqqaban muraasa malee lubbuun Oromoo guyyaa guyyaan darbaa jiru dabalaa adeemaa jira malee takkaa dhaabbatee waan hinbeekneef kanaan ol ta’uu nii hubanna.

Dabalataan hidhaan ilmaan Oromoo irratti bakkoota addaa addaatti bifa haaraadhaan adeemaa jira. Bultii 14 asitti bakka biraa utuu hindabalatin magaalaa Finfinnee qofa keessatti ilmaan Oromoo 115 ol hidhamanii jiru. Kanneen keessaa qondaaloonni Adda Bilisummaa Oromoo ABO nii jiru. Hidhaa ilmaan Oromoo irratti raawwataa jiru kun, akkaatuma baroota 27 godhaa turan halkan edaa jechuun Mudde 23,2018 ilmaan Oromoo 15 mana hiraarsaa Maakalaawwii keessaa baasanii as buuteensaanii dhabamee jira.

Kun ta’ee osoo jiruu yakka EPRDF raawwate haguuguudhaaf Itti gaafatamaan Foolisii Oromiyaa qaama biraatti harka qabuun hindandaa’amu. Yakka Raayyaan Ittisa Biyyaa Oromoo irratti raawwatamaa jiruuf itti gaafatamaan isuma ta’uu cimsinee hubachiifna. Ammas taanan ajjeechaan uummata Oromoo irratti adeemaa jiru akka dhaabbatuuf amala obsaa qabnuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo cimsimee qaama yakka raawwatuun akka ajjeechaa nurraa dhaabuuf nii gaafanna! Akkasuma hidhaan uummata keenyaarraa akka dhaabbatu gaafanna!

Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 24,2018

Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 18,2018
Finfinnee Oromiyaa

Duulli ajjeechaa gara jabinaa ilmaan Oromoo irratti daangaa Oromiyaa maraan raawwataa akkuma ture ammas raawwataa jira. Oromoon waggoota 27 rasaasaan ajjeefamaa akkuma qee’ee irratti itti roorrisaamaa turetti yakki ittii dabalee uummata irratti raawwatuun itti fufuun ittuu kan manaaf araddaa irraa miliyoonaan lakkaa’ee nu buqqaasutti guddatee jiraachuun nama gaddisiisa, egeree nageenya biyyattiifis yaaddoo nutti uumeera.

Yakki garajabinaan Oromoo manaaf araddaa isaa waliin gubanii nagaa dhorkatuudhaan dirqamaan qee’eerraa godaansisan hadiida bal’ataa adeemee jiru kanatti, holola siyyaasaa omishuudhaan akka walii hindirmatneetti jechoota kalaqanii ajjeechaaf haala mijeeffachuunis herrega siyyaasaa kamiinuu kan balaaleffatamudha. Gaaffiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo waggoota dheeraaf gaafataa jiru deebii hongaa’uudhaan ka duraan olitti uummata Oromoo tasgabbii dhorkuun jeequmsa biraaf akka kaka’umsi uumamu qaabni nagaa fi dimokiraasii jibbuun mirga dhala namaa sarbuu amaleeffate, hojiisaa idilee taasifachuu cimsinee balaaleffanna!. Uummata ija tuffiin ilaalanii gaaffii uummataa deebisuu dhabuurraan biyyattii afuura gooliif kaadhimuu irratti qoodni mootummaa barootaaf olaanaa akkuma ture ammas qoodni mootummaa yeroo nuti abdatnutti afuura jeequmsaa babal’isuuf adda duree ta’uun mufannaa olaanaa nu mufachiiseera, abdii irraa qabaataa turres hongeessuuf collagsaa jira.

Mootummaan akeeka nagaa booreessuu jabeessuudhaan waraana raayyaa ittisa biyyaa jeequmsaaf uummata keessa gadhiisanii uummata nagaa ajjeesuu cinatti humna waranaa gaanfa Afrikaa jeequun adda dureerra jiru Alshabaab dabalatanii Oromootti waraana guddaa banuu caalaa wanti Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaddisiisuuf onnachiisee qabsootti cimsu hinjiru. Ajjeechaa ilmaan Oromoo irra daangaa irraan gahaa jiru gochaa suukanneessaan lubbuu darbuun uummataa fi kumootaan araddaa isaa irraa buqqaa’uun uummata Oromoo dabalaa dhufee jira. Haaluma kanaan Kibba Oromiyaa Booranaa Moyyaalee keessatti Alshaabaab, Hidhattoota Somaalee, fi waraana mootummaa Raayyaa ittisa biyyaa waliin ta’uun uummata Oromootti waraana bananii gochaan fokkisaan gidduu kana Oromoo irratti akka raawwataa jiru Oromoo maraaf ifaa, gochaan akkanaa humnaan uummata Oromoo jilbeenfachiisuuf sochiin godhamaa jiru kun gama kamiinuu kan balaaleffatamuuf hatatamaan waraanni uummatarraa akka dhaabbatu gadjabeessinee nii gaafanna!

Gochaan ajjeechaa itti fufuun naannoo Benishaangul Gumuz keessatti Oromoo lakkoofsaan 31 ol ta’an ilmaan isaanii fi maatii waliin mudde 13,2018 ykn Kamisa darbe galaafatamanii hanga ammaatti maqaa wareegamtootaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo of harkaa qabuun: 1. Abbayyaa Waaqumaa haadha manaa isaa waliin
2. Aftaamuu Waqgaarii haadha manaa isaa wajjin
3. Nagarii Gabayyoo ijoollee isaa ijoollee sadii wajjin
4. Ayyaanee Waaqgaarii ijoolleeshee ijoollee sadii wajjin
5. Tafarraa Ayyaanaa haadha manaa isaa wajjin
6. Ayyaantuu Tufaa ijoolleeshee durba lama wajjin
7. Jabeessaa Kitilaa haadha manaa isaa wajjin fi namootni ammatti maqaa isaanii hinbeekamin walumatti Oromootni 31 ol guyyaa tokkotti Kamisa darbe Naannoo Benishaangul Gumuz Kamashii Ganda Angar Shonkor keessatti ajjeefamanii reeffi isaanii kaan bishaaniitti gatamee, kaan bineensi soorrata taasifate gocha badaa ta’uu hubatuudhaan qaama yakka daddabalee hanga obsa nu fixachiisutti raawwataa jiru ammas irra deebiin cimsinee balaaleffanna! Gochoota badoo ijaaf gurra uummataatti hintolle kanneen xiinsammuu isa lubbuun jiruu miidhan Oromoo irratti raawwachiisaa ofiis raawwatanii sodaachisuuf doorsisaan biyyattii nagaa dhowwanii goolii fokkisaa kaasuu yaalan akka ta’e hubatamullee gocha jaarraa ammaatti qaanfachiisaaf rakasha ta’e kana mootummaan dhaabsisuu fi ofiis dhaabuu akka qabu Qeerroo Bilisummaa Oromoo har’as nii gaafata!

Qeerroo Bilisummaa Oromoo akkuma kaleessa wal ijaaruun qabsoo garboonfataa irratti karaa nagaa miira tasgabbii fi naamusa qabsaa’ota mirga dhala namaa horachuun taasisaa turretti hanga ajjeechaa fi buqqaatinsi uummata keenyarraa dhaabbatee daangaan Oromiyaa sararamee ilmi Oromoo fi intalli Oromoo kabajaa argattutti firiin qabsoo keenyaa hanga mul’atutti qabsoon kan itti fufee jiru ta’uu akkuma kaleessaatti irra deebiin waadaa keenya Oromoof haaressina!

Walii galatti akeekni Mootummaan uummata nagaa Oromootti waraana bansiisuu fi banuun daguuggaa sanyii nurratti raawwataa jiru gama kamiinuu balaaleffatamaadha! Biyya mootummaa qaba jedhamu keessatti mootummaan yakkamaa seeraaf laatee nagaa uummataa eegsiisuurra taa’ee nama birootti quba qabuun irraa hineegamu, isa yakke seeraaf laachaa adeemuun dirqama mootummaa ta’ee osoo jiruu uummata araddaansaa miliyoonaan lakkaa’amee mancaa’aa jiru jalaa callisuunis ta’ee itti qoosuun kan balaaleffatamu ta’uu hubachiifna!

Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 18, 2018
Finfinnee Oromiyaa

(Ibsa ABO – Mudde 15, 2018) Guyyoota 6 dabraniif Kibba Oromiyaa naannoo magaalaa Moyaaleetti lola hidhattoota Somaalee kanneen meeshaa lolaa gurguddaa hidhachiifamaniin Ummata Oromoo naannoo sanaa irratti gaggeeffamaa jiruun gaaga’ama guddaatu lubbuu fi qabeenya Ummataa irra irra gahaa jira.

Akka jiraattota naannichaa irraa hubachuun danda’ametti hidhattootni Somaalotaa kun meeshaalee lolaa gurguddoo fagootti waa rukutuu danda’anitti fayyadamuudhaan manneen barnootaa, baankiilee, manneen amantii, manneen daldalaa fi manneen jireenyaa ummataa, akkasumas, buufata poolisii rukutuudhaan barbadeessaa fi ummata fixaa jiru. Lola kana ummata irraa ittisuun dandeeytii milishootaa fi poolisoota Naannootii ol tahaa jiraachuus jiraattotni naannoo himachaa jiru.

Haala kana keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaa (Ethiopian Defense Force) yeroo kaan callisee taa’ee walitti ilaaluu fi yeroo milishootaa fi poolisootni Oromiyaa humna Somaalotaa kana of irraa dhiibuu argu ammoo Somaalotaaf baabsuudhaan Oromoo irratti dhukaasaa jiraachuun baramee jira. Akka kanaan lola guyyoota 6 dabraniif gaggeeffamaa jiru keessatti Raayyaan Ittisa Biyyaa Itoophiyaa yeroo sadii hidhattoota Somaalotaaf tumsee kan Oromootti dhukaasuudhaan 15 ajjeesee 19 ammoo madeessuu jiraattota naannichaa irraa hubachuun danda’amee jira.

Kana malees humnumti Raayyaa Ittisaa Itoophiyaa kun manneen jireenyaa Ummataa irra naanna’uudhaan namoota meesha-maleeyyii 3 ajjeesee jira. Gochaan Raayyaan Ittisaa Itoophiyaa gama biraatiif tumsee Oromoo irratti dhukaasuu fi ajjeesuu kun isa jalqabaa osoo hin taane amma duras bakkaa fi yeroo adda addaatti deddeebi’ee raaw’atamaa akka ture jiraattotni naannoo gara garaa miidiyaaleedhaaf ibsaa turuun ni yaadatama. Haalli akkasii deddeebi’ee mul’achuun (keessattuu haala yeroo ammaa kan akka adeemsa jijjiiramaa fi yeroo cehumsaatti ibsamaa jiru kana keessatti) Ummata keenyaaf hedduu yaaddessaa fi rifaasisaa dha. Raayyaan Ittisa Biyyaa silaa nageenya Ummataaf gaachana tahuu kan qabu malee yaaddoo tahuu hin malle.

Lola naannoo Moyaalee kanaan hanga ammaatti lubbuun namoota 36 dabree namootni 100 gahan ammoo madaawuun beekamee jira. Kana irraa kan ka’e yeroo ammaa ummatni naannichaa sodaa nageenyaatiif gara biyya ollaa (Keeniyaa)tti baqachuu eegalee jira.

Hidhattootuma Somaalee kanaan lolli karaa Baha Oromiyaa Ummata Oromoo irratti gaggeeffamus akkuma itti fufetti jira. Akka kanaan, keessattuu Cinaagsanii fi naannoo sanatti lubbuu fi qabeenya Ummataa irra miidhaan gahuun mudannoo guyyuu tahaa dhufee jira. Ajjeechaan kun Ummata keenya irraa akka dhaabbatu gaafachuufis hiriirri bakkoota adda addaatti bahamaa jira.

Gama Mootummaa Itoophiyaatiin miidhamaa fi gaaffii Ummataa kanaaf gurra kennuun mul’achaa hin jiru. Inumaa iyyuu Mootummaan Itoophiyaa kan dhimmi isaa waliigaltee fi karaa nagaatiin akka xumuramuuf irratti hojjetamaa jiru (Waraana Bilisummaa Oromoo) humnaan dhabamsiisuuf naannoo Waraanni kun jirutti loltoota isaa fi meeshaa lolaa guurrachaa jiraachuutu bal’inaan mul’achaa jira.

Walgahiilee adda addaa irratti Adda Bilisummaa Oromoo maqaa xureessuu fi kan nagaa hin barbaadne fakkeessuuf ololli gama qaamota Mootummaatiin ABO irratti oofamus babal’achaa dhufee jira. Adeemsi Mootummaa kun yoo akkanumaan kan itti fufu tahe nageenya Ummataa fi biyyaa balaa guddaa irra kan buusu malee abdii jijjiiramaa kan wareegama qaaliidhaan har’a argame kana fiixaan baasuu keessatti gumaacha kan hin qabne tahuu gadi jabeessinee hubachiisuu feena.

Maayyii irratti daangaa Oromiyaa hundaan (Dhihaan, Bahaan, Kibbaan, Kaabaan fi Kibba-Bahaa irraan) ajjeechaan Ummata Oromoo irratti gaggeeffamu dhaabbatee Ummatni Oromoos tahe Ummatootni hundi nageenyi isaanii akka mirkanaawuuf Mootummaan Naannoo Oromiyaa fi kan Federaalaas gaafatama isaanii akka bahatan Addi Bilisummaa Oromoo cimsee gaafata. Jijjiiramni haala siyaasaa kan qabsoo hadhaawaa fi wareegama ulfaataa Ummata keenyaatiin argame kun akka hin gufanne gochuun gaafatama hunda keenyaa tahuu qaba. Adeemsi jijjiiramaa eegale fiixaan bahee, Ummanti Oromoos tahe Ummatootni kaan biyya, qe’ee fi qabeenya ofii irratti yaaddoo fi sodaa nageenyaa tokko malee Bilisummaadhaan jiraachuu haalli itti danda’an akka uumamuuf ABOn dirqama isa irraa eegamu hunda bahachuu obsaan kan itti fufu tahuu hundaaf mirkaneessina.

Injifannoo Ummata Oromoof !

Adda Bilisummaa Oromoo
Mudde 15, 2018

(Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Mudde 13,2018, Finfinnee Oromiyaa) Yeroo garaa garaatti nagaan uummata Oromoo deebi’ee, mirgi namoomaa uummata Oromoo fi saboota cunqurfamoo impaayera Xoophiyaa akka kabajamuuf karaa nagaa sagalee dhageessisuun gaafachaa turree ittis jirra.

Nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo akeeka uummata Oromoo utuu hinsharafamin qabee kan jiru ABO dhaan hogganamnee qabsoon gochaa turre karaa nagaa rakkoon Oromoo fi saboota Cunqurfamoo impaayera biyyattii akka furamuuf gaafachuu ture.

Akeeka nagaa booreessuu, jeequmsaa fi goolii garaa garaa uumaanii biyya hokkora maayii hinbaafne keessa galchuu qaama qabatee adeemu kamiin dura dhaabbachuudhaan, bifa haqaaf seeraan qaamni dirqama qabu nagaa uummataa akka bakkatti eeguuf gaafachuu ammas itti fufnee jiraachuu keenya ibsina!

Nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo kaleessas ta’ee har’as wanti nagaa caalu hinjiru jennee amanna, boriifis nagaan bu’uura jiruuf jireenya saba tokkoo ta’uutti Qeerroon Bilisummaa Oromoo nii amana. Qaama nagaa uummata isaa nagaa uummata Oromoo booreessuuf ammoo dhiifama tokko gochuuf akeekas ta’e ajandaa qabatee hinbeeku. Uummatarratti lola labsuunis ta’ee, saboota daangaa walitti buusanii bu’aa siyyaasaa argachuuf qaamootni haloolamanis ta’e qaamotni hojiitti jiran kamuu hatattamaan dhaabbachuu qabu. Uummatni keenya kallattii maraan jeeqamuun irra hinjiraatu! Ajjeechaan nurraa haa dhaabbatu! jennee kan gaafannuuf deebiin ajjeechaa babal’isuufii jeequmsa heddummeessuu ta’ee bakka jirutti, biyyattii hokkora hinbarbaachifne keessa galchuun kisaaraa hammaataaf saaxiluu ta’uutti cimsinee amanna jechaa turre ammas irra deebiin jenna. Nagaa boora’eef gafatama kan qabu qaama nagaa booreessaa jiru kan lola kallattii afuriin uummatarratti banamee jiru callisee ilaaleef, waraana uummatatti banee jiru ta’uu uummata hubachiifna!

Jeequmsi uummataa, karaa Bahaa Oromiyaa maqaa Liyyuu Hayilii Sumaaleen, Karaa Lixaa Oromiyaa maqaa Liyyuu Hayilii Gumuziif uummata Gumuziin, Karaa Kaaba Oromiyaa maqaa humna hidhatee jiru Affaariin, akkasuma karaa Kibbaa uummatoota sabaaf sablammii daangaarraan, duuchaatti saboota naannoo Oromiyaa daangeessan mara uummata nagaa Oromootti duulchisanii araddaa fi qe’ee keenya mancaasanii biyya keenya Oromiyaa boolla badiisaatti darbachuu caalaa wanti Qeerroo Bilisummaa Oromoo mufachiisu hinjiru. Maqaa adamoo Waraana Bilisummaa Oromoo WBO jedhuun uummata nagaatti raayyaa ittisa biyyaa bobbaasanii waraana uummatarratti banuun kallattii maraan sochiin godhamaa jiru hattamaan haa dhaabbatu. Qeerroo Bilisummaa Oromoo akeka nagaa buusuu fi qaama mirga namoomaa fi mirgoota dimokiraasii akkasuma mirgoota uumamaan qabnu nurkaa sarbu dura dhaabbachuu ammas taanan itti fufee jiraachuu uummatasaa bal’aaf nii ibsa!

Nuti Qeerroon; qaamootni ajjeechaa gara jabinaa raawwataa jiran seeratti akka dhiyaatan gaafachaa akkuma turre yakkamaan seeraaf heera biiyyattiin akka gaafatamuu qabu gaafachuu cimsinee itti fufnee jirra. Ajjeechaa uummata isaa Oromoo irra gahu balaaleffachuuf dirqama Oromummaa, ilma/intala uummatichaa kan jilba abbaa Oromoo fi gadameessa haadha Oromoo keessaa bahe bahachuuf eenyuun olitti gaddi itti dhagaa’amuufi daangaa gaddaa fi bohichaa Oromiyaatti gochuuf kan duriin olitti of ijaaree warraaquuf, nagaa fi tasgabbii biyyattii keessatti karaa nagaa fi naamusa qabuun fiduuf qabsoo jabaa gochuuf akka muratee jiru Qeerroo Bilisummaa Oromoo ni ibsata!

Waan ta’eef qaamota nagaa fi tasgabbii uummataa hunkuranii ajjeechaa fi dararama uummata isaa Oromoo fi saboota cunqurfamoo irraan gahan cimsee hadheeffata, nii balaaleeffatas. Nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo kaleessas akkuma uummatni keenya nageenyisaa hongaa’uun nu mufachiise, har’as boris nagaan uummataa boora’uun eenyuun olitti kan nu dhukkubsu ta’uu uummata keenya kabajamaa Oromoofis diinaafis himuu feena. Nageenyi uummataa mirkanaa’ee yakkamaan seeraaf akka laatamus daddaballee gaafanna!

Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 13,2018
Finfinnee Oromiyaa.

(Ibsa Qeerroo Bisummaa Oromoo, Mudde 01,2018 Finfinnee Oromiyaa) Gochaan ajjeechaa gara jabinaa fi lafarraa buqqaatinsaa dabalataan saamichi qaama kamiinuu Oromoo irratti raawwachuun dhaabbachuu qaba.

Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo Qabsoo waggoottan dheeraaf karaa nagaa gochaa turreen nagaan uummataa akka murkanaa’uuf ajjeechaan akka Oromoo irraa dhaabbatu dararamni akka uummata keenyarraa dhaabbatu gaafachaa turre gaafachaas jirra. Hanga nageenyi uummataa mirkanaa’utti qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufuu akka qabus ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromooti.

Uummata Oromoo daangaa Oromiyaa irra jiraatanirra waggoota dheeraaf: lolli adeemaa, Saamichi raawwataa, dararamni dabalaa jira. Addatti Oromoota Baha Oromiyaa, Kaabaa fi Kibba Baha Oromiyaa akkasuma Oromoota Lixa Oromiyaa jiraatanirra ajjeechaa qindaawaan humna hidhateen raawwataa jira. Ajjeechaan kun guyyaa gara guyyaatti ol guddataa adeemuun ala furmaata waaraa maseenee, jeequmsa dhalaa oolee jeequmsa Oromoof dhalaa bulaa jira. Ajjeechaa Oromoota daangaarratti raawwatu bifa gurraaf ijaafillee hintolletti ol guddatuun hanga Oromoo qalanii reeffa Oromoo gubanitti gochaan qaanfachiisaan nurratti raawwataa jiru nagaa xiinsammuu Oromoof illee balaa ta’uun isaa hubatamaadha.

Gochaa gara jabinaan raawwateen Naannoo Benishaangul Gumuz keessatti Sadaasa 21,2018 guyyaa facaasaa irra Oromootni 30 ol billaan qalamanii lubbuun darban. Gidduma sana naga eegsiistootni foolisoonni Kora Bittinneessaa Oromiyaa ajjeechaa humna hidhannoo jabaaf leenjii guddaa qabuun irratti fudhatameen lubbuun nama 17 darbuusaa kaan ammoo ajjeefamanii reeffi dhabamuullee quba qabna. Akkasuma Naannoo dhuma Benishaangil Gumuz keessatti ilma Oromoo ajjeesanii reeffasaa gubuun maatii irraa reeffa isinii laanna jechuun maallaqa fudhatanii maallaqas reeffas dhorkatanii jiru.

Torbanootuma sana keessa nannoo Baha Oromiyaa Hararge Cinaaksan keessatti ilmaan Oromoo 10 lubbuun dhabamuu 20 ammoo madeeffamanii jiru. Ajjeechaan kun walitti fufiinsan raawwatuurraa naannoo Benishaangul Gumuz keessatti ilmaan Oromoo 35 ta’an torban kana keessa billaan qalamanii lubbuun darban. Hanga ammaatti Lixa Oromiyaa Gandootni 7 araddaasaanii lakkisanii buqqaa’anii jiru. Akkasuma guyyaa gaafa sadaasa 29,2018 Baha Oromiyaa Hararge Bahaa Araddaa Gammachiis keessaa sa’atii 5:00 ykn 11:00 (lakkoofsa Habashaatti) keessa Oromoota maqaan isaanii Abdii Sheekaa fi Yasuuf Yaasin jedhaman duraa Liyyuu Ayiliin Loowwan 25 saamaniiru.

Uummatni bahee nagaan galuu erga dhabee, hojjetee qabeenyasaatti fayyadamaa ta’uu dhabee shiftoota daangaarraan saamama erga ta’ee biyyattiin nagaa molqamteetti jennee fudhanna. Nagaa uummataa eeguuf dirqamni olaanan mootummaa ta’ee odoo jiruu mootummaan gaafa kumootaan duunu callisaa, gaafa miliyoonaan buqqaanus callisaa uummataaf hojjeta jechuu hindandeenyu.

Kanaafuu; Uummatni gama kamiinuu of kabachiisuuf dirqama qabaachuusaa beekuun akkasuma mirga of kabachiisuu isaatti fayyadamuun wal cina dhaabbatee bifa of eeggannoo qabuun mirga namaa osoo hinxuqin karaa nagaan tokkummaan gaaffii isaa dhiyeeffachaa akkuma jiru, hanga nagaa waaraan uummata Oromoof argamutti cimsee wal bira dhaabbachuu akka qabu Qeerroon Bilisummaa Oromoo cimsee jajjabeessa. Gaaffii karaa nagaa nageenya uummatasaa akka murkanaa’uuf taasisu hanga furmaata waaraa argatutti uummatasaa waliin ta’uun rakkoo uummatasaa karaa nagaan gaafachuu kan itti fufee jiru ta’uus Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii hubachiisa!

Qeerroon Bilisummaa Oromoo qaamoni Oromoo kamuu karaa dabaan Oromummaa isaa qofaaf balaaleffatamee ajjeefamuu fi jibbamuu hinqabu ejjennoo jedhu jajiabeessatee qabsoo isaa hanga Oromoo irraa ajjeechaan dhaabatutti, lafarraa buqqa’uun dhaabbatutti kan itti fufee jiru ta’uu nii hubachiisa!

Injifannoon uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura Garbummaati
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 01,2018 Finfinnee Oromiyaa