Sadaasa 25,2013 Finfinnee

Bara dhumaatii abbaa irrummaa isaa keessa mootummaan Wayyaanee waan hojjetu walaaluun bujaajjauu irraan darbee kadhaa biyyoottan alagaa irraa argamuun bittaa umrii isaa dheereffachuuf tattaafachaa ture. Haalli kadhaa fi saaminsaan dinagdee isaa guddisee uummata ittiin bitu wayita fashalu uummata Jumlaan hidhuu, sakattainsaan uummata nagaa rakkisuu fi doorsisuu akkasumas uummata nagaa ajjeesuu filannoo jabaa godhatee jira. Filannoowwan kanneen keessaa maqaa alshabab sakattaana dahoo kan godhateen uummata nagaa golee Oromiyaa mara keessatti doorsisaa fi sakattaa jabaa gaggeessaa jiran. Waraanni mootummaa wayyaanee sakattainsa kanaaf bobbaan kumaataman kan lakkaawaman yoommuu tahu sakattainsaan alatti darbuun afaan qawwee fayyadamuun qabeenya uummataa saamuu fi dubartoota gudeeduu irratti argamu.

Godina Shawaa kaabaa aanaa Alaltuu bakka Fiichee jedhamutti waraanni mootummaa Wayyaanee sakattainsaaf bobbae qabeenyaa ilmaan Oromoo saamee jira. Ilmaan Oromoo hojii isaaniitti bobbaanii jiran dhaabuun maallaqa baaftan fidaa jechuun humnaan irraa fudhachuu irratti argamu. Midhaan konkolaattotaan feamus hin dabarsitan jechuun ilmaan Oromoo rakkoo addaaf saaxiluu irratti argamu.

Qeerroon Godina kanaa diinni maaliif akkas nu godhee irra dura dhaabbanna jechuun uummatni waraana wayyaanee bobbae akka hin nyaachisne, hin obaasne homaa itti hin gurgurre taasisuun hojii waraana mootummaa wayyaanee fashalsuu irratti argamu.

Sadaasa 25,2013 Gabaasa Qeerroo Yuni Gondar
Mootummaan Wayyaanee ilmaan Oromoo keessumaa ammoo barattoota Oromoo hidhaa fi ajjeesaa kan as geesse ammas ittuma fufuun Yuunivarsiitii Gondar keessatti barataa Oromoo ajjeeste. Barataan Oromoo Asrat jedhamu barataa FBE marketing tahee waggaa sadaffaa baratu yakka tokko malee mooraa Yuunivarsiitii Gonder keessatti ajjeefamee jira. Barattootni Oromoo gumaa ilma keenyaa ni baafna jechuun diddaa dhageessisuu irratti argamu. Mooraan Yuunivarsiitii Gondaris diddaa kanaan guutamtee mootummaan wayyaanee waraana hedduumminaan bobbaasuun dhiphina keessa galee jira. Waraanni mootummaa wayyaanees guutummaan rasaasa dhukaasuun diddaa dura dhaabbachaa jira. Mootummaan wayyaanee barattoota ajjeesaa, rasaasaan rukkutaa fi hidhaa as gahe itti fufuun gara jabinaan raawwachuu irraa diddaan jabaatee itti fufee jira. Ilmaan Oromoo martis waamicha keenya akka nuu dhageessan jechuun qeerroon Yuunivarsiitii Gonder dhaammatee jira.

Sadaasa 24,2013 Naqamte
Uummatni Oromoo aadaa fi seenaa guddisuuf tattaaffii jabaa taasisaa ture, Wareegama qaqqaalii kaffaluudhaanis aadaa fi seenaa isaa ifa baasuun Oromiyaa keessatti akka lalisu taasisaa jira. Diinni Uummata Oromoo abbaa irreen mootummaa wayyaanee aadaa fi duudhaan Oromoo akka haguugamu, akka badu taasisaa ture ammas ittuma jira. Godina Wallagga bahaa magaala Naqqamtee naannoo laga Hadiyaatti Ayyaanni irreechaa diddaa qeerroo hammachuun ayyaaneffatamee jira. Ayyaana irreechaa kana irratti qeerroon diddaa dhageessisuun walleewwan warraaqsaa hedduumminaan sirbuun mootummaa wayyaanee fi jala deemtota ishee dhiphisee jira. Barattootni Yuunivarsiitii Wallaggaa keessaa baratan yaa’uun walleewwan ” Oromoo maaltu qixxaata, WBO faarsina, walleewwan jedhan sirbuun diina dhiphisanii jiran. Dura dhaabbannaan diinaan gaggeeffamus aadaa keenya guddisuuf humni duuba nu deebisu hoomtuu hin jiru jechuun qeerroon Yuunivarsiitii Wallaggaa addeessee jira.

Y.G(2005) kutaa 2ffaa | Sadaasa 23, 2013

Qabsoon Oromoo kan keessa dabre irraa barachuun dirqii itti ta’a. har’a waan irraa barachuu dandeenyu argachuuf, muuxannoo eenyullee qorachuun nu hin barbaachisu. Qalbii haqaa yoo qabaanneef, waan nuuti keessa dabarre irraa, warra kaaniif dhaamnu hedduutu jira. Bu’aa ba’iin qabsoo OROMOO keessa dabraa jiru salphaa miti. Jaallannus jibbinus Addunyaa haala hammaataa keessa jirtu keessa jirra. Gaaffiin keenya kana keessaan akkamiin milkaa’aa ? jedhanii irratti hojjachuuf qooda ilmaan Oromoo hundaa gaafata. Inni Qabsoo Oromoo cichoominaan gaggeessaa jirus, inni sababaa gara garaan keessaa ba’ees , inni qabsoo Oromoo akka kubbaa miilaa taa’ee daawwataa jirus, inni lakkii dhiiga ofii waliin dhaabbachuun bakka dhabuudha jedhee mana namaa keessatti rakkataa jirus,inni maaltu na dhibeen keessaa ba’ee addunyaa biraa keessa jirus, inni mee karaa kana yoo ta’e jedhee yaalaa jirus….hundumtuu, har’a Ummata kanaaf furmaati maal akka ta’e kan wallaale hin jiru.

Furmaati addunyaa kana irraa eeggannu hin jiru. Biyyoota haqa keenya odoo beekanii dantaa isaaniif nu ukkaamsaa jiran irraa waan eeggannu hin jiru.har’a dhaabbilee mormitootaa jiran irraa gonkumaa waan eeggannu hin jiru.hunda irraa jechuu ni dandeenyaa waan irraa eeggannu hin jiru. walii keenyaaf qoricha ta’uun keenya har’a ifadha. haala akkasii keessatti waan nu barbaachisu waggaa 100 booda waan wal gaafannu hin qabnu. waan nu ijaarus, waan nu diigus, waan nu laamshessus, waan nu gufachiisuus tokko tokkon beekna. Dhibee keenya kana diinni ammallee itti mikaa’uuf nu irratti hojjachuun kaayyoo isaati. Dirqama isaatis. Isatu isa jiraachisa waan ta’eef. Kan nu dinquu qabu, waan diinni nu irratti hojjatu kana irraa baraaramu dhabuu keenyadha.

Yeroo hedduu Gandummaa, dhimma Amantii fi Angoof bololuutu qabsoo keenya miidhaa jira jennee dubbanna. Garuu summiin jireenya hawaasummaa keenya keessa facaafamee, guyyuu wal nu dhamaasaa jiru qoratanii Ummata Biyya keessaas ta’uu Biyya alaa barsiisuun dhibee keenya adda duraa ta’uu ol kaafne dubbachaa hin jirru. hundeen qabsoo oromoo ititu isa dhorku isa kana. Dhalli Oromoo Ani Oromoodha ofiin jechuutti ni boona. Oromoodha ofiin jechuun duuba kan jiru keessa jiraachuu fi dhiisu isaa garu hin qalbeeffatu. Ani Oromoodha ofiin jedheen, waan na keessa jiru waan gabroonfattoonni na keessa tuulan waliin jiraadha taanaan jireenyi koo hawaasa Oromoo waliin tarkaanfachuuf na rakkisa. Keessi koo sabboonummaatti amana yoo ta’ee, jireenyi hawaasummaa warra halagaa na keessaa sirbuu hin qabu. Abshaalummaa fi haxxummaan gabroonfattootaa na keessatti mana ijaarrate odoo jiru , akkamiinan jireenyi hawaasummaa Oromoo maal akka ta’e beekuu danda’a ?

Jireenya hawaasummaa Oromoo keessa kan halagaan nu harkaa fudhatee ittiin jiraataa jiruu fi nuuti isa dhabnee ofittummaan nu maraachu hedduutu jira. Halgaan ibsituu eenyummaa keenya gaafa Ummata keenya keessaa baasu yaalu, yoo danda’e bara baraaf akka nuuti of hin taanefidha. Nuuti ammo sabboonummaatu nu keessa jira jennee itti amanna taanaan shirri diinaa nu keessaa maal hojjata ? of keessaa baasuutu nuuf qoricha. Fakkeenyaaf, sirna hangaafaa fi quxusuu hawaasa Oromoo keessa jiru, Addunyaa keessaa kan qabu jira natti hin fakkaatu. Waan umama keenya waliin jiru malee kan barannee miti. Kun har’a nu keessa jiraa ? yoo jenne deebiin laatamu malu, waan jiru irraa hubachuu dandeenya. Ofittummaa har’a guyyuu nu miidhee qophaa nu fiigsaa jiru aadaa Oromoo keessaa waan kana calaqqisiisu jiraa ? jennee yoo gaafanne, jireenya gamtaa yk waloon kan callaqisu qofaa arganna ? maarree eessaa dhufe ? nu diiguuf diinni nu keessa kaa’e. diinni itti milkaa’eera. Nuuti garuu ittiin miidhamneerra. Sobuun aadaas ta’u jireenya hawaasummaa Oromoo keessa gonkumaa hin jiru. maarree eessaa fidine. Gabrummaa waliin dhufe. Hayyee gabrummaa jibbina ega ta’ee maaf sobuu hin jibbine ? deebii isaa isinumaafan dhiisa. Hattummaan Umama Oromoo keessa jiraa ? aadaa jiru hundaa keessa hin jiru. saamichoo jireenya hawaasummaa keenya keessa jiraa ? maarree eessaa fidine.kan diinaati. Hayyee har’a ega nuu galee maaf of keessa hin baafne ?

AMMA CUFATANITTI , NI DONGORATU . kutaa 2ffaa.docx