Inimmaan Ummata Oromoo, galaana ta’uun, mootummaa gabroomfataa Ixoophiyaa/Wayyaanee dhiquun Oromiyaa keessaa baasee ummata oromoof: bilisummaa, nagaa fi gammachuu akka argamsiisu shakkiin tokko illee hin jiru.

Immimaan Ummata Oromoo lafatti hin hafuuDhumaa jaarraa 19ffaatti, yeroo gabrummaa Impaayera Ixoophiyaa jalatti kufe irraa eegalee,biyya abbaa isaa Oromiyaa irratti: bilisummaa,nagaa fi gammachuun jiraatuuf mirga seeraanis ta’e uumaan qabu sarbamee ummatni Oromoo inimmaan  osoo irraa hin qoorre hanga har’aa jiraataa jira. Bara Minilik Oromiyaa weeraree ummata Oromoo miliyoona shan fixe; hedduu ammo harkaa fi harma muree fafeesse, Oromoon miliyoonni shan gadi hafee kanneen dhumaniif inimaan buusee kan dhiise qofa osoo hin taane, inimmaan isaa guyyaa tokko gabroomfataa dhiqee Oromiyaa keessaa akka baasu osuma inimmaan buusuu illee raagaa tureera. “Guyyaa itti diinni biyya keenya irraa buqqa’ee ilmaan keenya nagayaa fi gammachuun keessa jiraatan ni dhufa” jechuun kan Roobaa Bultum raage, Minilik ummata Oromoo miliyoona shanii, kan harki 70 dardaraa fi shamarrani eerga fixee booda. Kan yeroo san Roobaa Bultum raage, ummata Oromoo shanyi duguuginsa  irraa hafaniif ;akeeka ittiin qajeelfaman, hawwii fi abdii bilisummaa ta’ee hanga har’aatti itti fufee jira.

Dhumaatii Oromoota miliyoona shaniif, inimmaan Oromoon yeroosi buuse fi garaan yeroos madaawe: sabboontota, qabsaawota fi gootota Oromoo hedduu Oromoof waan dhalcheef, akeeka Roobaa Bultum hojiitti fasaruuf sochiin itti fufe. Jilchee fi sodaachisee bituuf, Minilik ummata Oromoo miliyoona shan yoo duguuge illee, ilmaan Oromoo dhumaatii irraa hafan inimmaan isaanii haqatanii, haaluu bahuuf murteeffatan, biyyaa bortaan/ afaan qawweetin saamaman afaan qawweetiin deebifachuuf falmaa ittii fufanii mootummoota Haayile Sillaasee fi Dargii aangoo irraa folqolchuu  keessatti qooda olaanaa qabaataniiru.

Inimmaan ummatni Oromoo bara Minilik fi Haayile Sillaasee buuse, kufaatii Haayil Sillaaee kan fide ogguu ta’u, inimmaan ummatni Oromoo bara Dargii buuse fi garaan isaa gubate ammoo aarii fi haaloo cimaa keessatti dhalchee ummata kana qabsoof kakaasuun kufaatii Dargiif sababa guddaa kan ta’e qofa osoo hin taane, waraanni Dargii, Ardii Afriikaa keessatti tokkooffaa ture yeroo gabaabaa keessatti baqee akka dhabamu godheera.

Har’aan tana, guutuu Oromiyaa keessatti, iji ummata Oromoo inimmaan roobsuun diimatee fi garaan isaa illee gubatee onneen gar-malee bokoktee aariin guuttee jirti. Har’aan tana, guutuu Oromiyaa keessatti, dhiigi ilmaan Oromoo dhangala’aa jiruu fi ummati Oromoo akka sareetti qeyee isaa irratti ajjeeffamaa jiru  haaloo/gadoo hamaa ummata Oromoo keessatti uumee jira. Ummatni Oromoo, yeroo kamuu caalaa, nagaa fi gammaachuu kan  isa dhorkate Mootummaa Gabroomfataa Ixoophiyaa/Wayyaanee akka ta’e gaarii godhee hubatee jira. Inimmaan ummata Oromoo: fincila Raayyaa fi Daawwee, Fincila Baalee, Gaaffii bilisummaa Oromooti: Dhihaa, Bahaa fi Walakeessaa gaafatan, fi  Waldaa Maccaa fi Tuulumaa, biqilchee kufaatii Haayile Sillaaseen ogguu xumuramu; gadda isa mudateen, inimmaan iji ummata Oromoo bara Dargi roobse fi garaan  gubate ammoo Adda Bilisummaa Oromoo dhalchee mootummaa Dargii   kuffisuu irratti qooda olaanaa akka taphate, gochaa: faashistummaa, shanyi duguuginsaa fi saamichaa har’aan tana mootummaan Ixoophiyaa/ Wayyaanee: daa’imman, ijoollee egeree Oromiyaa ta’an, jaarsaa fi dubartii ulfaa fi qabeenyaa Oromiyaa irratti raawwaata jiruun  inimmaan guutuu Oromiyaa keesstti ija ummata Oromoo keessaa roobaa jiru,  qabsoo bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa kan Addi Bilisummaa Oromoo geggeessaa jiru kan cimsee itti fufsiisu qofa osoo hin taane, galaana ta’ee  mootummaa gabroomfataa Ixoophiyaa/wayyaanee Oromiyaa keessaa dhiqee baasuun, ummata Oromoof: bilisummaa, nagaa, badhaadhinaa fi gammachuu akka argamsiisu shakkiin hin jiru.

Leelloo Sabaa. 13/1/2016

 

 

1 thought on “Inimmaan Ummata Oromoo, galaana ta’uun, mootummaa gabroomfataa Ixoophiyaa/Wayyaanee dhiquun Oromiyaa keessaa baasee ummata oromoof: bilisummaa, nagaa fi gammachuu akka argamsiisu shakkiin tokko illee hin jiru.

  1. Pingback: Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016 | OromianEconomist

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s