Haala Sochii Uummata Oromoo Oromiyaa Ammaaf Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoof Adeemsa Harcaatoota Wayyaanee.

Qalbeessaa Dhangi’aatiin

Bilisummaan saba tokkoo mirkanaa’uuf aarsaawwaan gurguddaa kaffaluun dirqama qabsoon namatti laatudha. Aarsaan qabsoo keessatti baafamu aarsaa tolaa akka hintaaneef qabsaa’oonni daandii haqaa qabatanii uummaata isaanii walaboomsuuf carraaqaan haxxummaa diinaa irratti baruun wal hubachiisaa adeemuun barbaachiisa. Uummanni Oromoon kaleessa du’aa tire, reebamaa hidhamaa ture. Har’as sanumaaf. Ta’us ajjeechaan, hidhaan kamuu duubdeebii qabsoo utuu hintaane uummaata banbansee qabsoo fuulduratti dhiibaa jira. Qabsoon akka nama Qurxummii waadee nyaatuu eeggannoo gaafata. Namni Qurxummii nyaatu eeggataa, haanxaa ykn lafee ishee keessaa ilaalaa nyaachuu baannan, laagaa waraanuun hinhafu. Laagaa waranamtee, kokkeetti haanxaan Qurxummii si qabattee jiraachuun waa danda’amaaree? Namni qabsoo gaggeessuus diina gidduu akka jiraataa jiru dagaggamaaf agachu hinqabu. Isaaniin mil’ataa adeemuun jireenya lubbuusaa cinatti jireenya qabsoo egereef murteessaadha. Haala keessa jiru daawaachaa adeemuun kallattii bahaaf galmaa isaaf karaa saaqa. Karaa Itti jirru karaa boochoo karaa asphaaltii nutti fakkaatuu hinqabu. Bu’aa ba’ii, karaa diilloo ayyaan ilaallattootaaf diilloon halagaa irra guute; karaa gufuuf gufata baay’atu irra adeemaa jirra. Sanaaf karaa qulqulleessuun daandii Bilisummaa uummaataaf baafame sana haalaan bareechaa adeemuun barbaachisaadha.

 A, Haala Sochii Uummaata Oromoo Oromiyaa Keessaa

Uummaanni keenya saatii kamuu uummaata ogeessa, uummaata bilchaataadha. Bilchinni uummaata hedduu fagaateera. Har’a warra aangoo qabna biyya bulchina jedhan irra uummatatu wal bulchuu, wal gaggeessuu danda’a. Har’a qabna”ogummaa siyyaasaa barannee qabna” ofiin jedhan irra uummatatu siyyaasa beeka. Siyyaasa bahaaf galma isaa hubachuun uummataa, jabina qabsaa’otaaf akkasuma mogolee ta’uufitti jira. Har’a uummanni dubbii dabballoota wayyaanee alalchee ilaaluu danda’eera. Akka kaleessaa sobuunii biyya bituun dadhabameera.

Har’a siyyaasa bitanii siyyaasaan uummata bituun matumaa hindanda’amu. Uummannuu isaan olitti siyyaasaan qancareera. Isaan olitti siyyaasaan fagaateera. Isaan olitti siyyaasa hordofuuf bakka laateera. Uummanni Kenya kaleessaa jechuun uummanni Kenya bara xaaliyaanii, uummata Keenya har’ati. Gootummaan uummata Oromoo kaleessaa har’as jabinumaan jira. Kaleessa basaasaa Xaliyaanii ykn Baandaa guurtuu oduu. Kanneen faranjiif oduu geessitu qadada Gonbisaa jala naqee gubaa tureera. Har’as uummanni wal hidhee basaasaa Wayyaanee kanneen dhiifama uummata isaaniif hingodhin, kanneen naatoo dhala namaa hinqabneef gatii kaffalaa jira.

Gartuun maqaa OPDOtiin Wayyaanee uummatatti finceessaa ofii bashannanee jiraatu, uummatni qooqobbii irra kaahuu eegaleera. Kanneen kaan immoo du’aan adabuus jalqabeera. Kun cimina uummata keenyaati. Har’a akka argan Oromoo bituun, akka argan ajjeesuun hindanda’amu. Har’a akka kaleessaa ABO arrabsanii akka argan abaaranii uummata waanjoo garbummaa jalatti dhidhiibuun, dhiiga xinnaaf guddaan qaama dhiqatanii socho’uun hindanda’amu. Uummatatu bofa of keessa teesisaa hinjiru. Uummatatu of bulchuu barbaaduutti jira. Uummatatu hoggansa halagaa nuffeera. Uummatatu halagaan bitamuu, saamamuun na gahaa jedhe. Gumaan isa du’ee baafamuu qaba. Shororkeessitoonni isini warra biyya bulchaa jirra jedhudha jechuun yeroo haalaonfatu gahe. Qaamotuma OPDO gara uummataa jiran addaan dhiluun dandaa’amuutti jira. OPDO qabsootti makame makatee, qaamota Wayyaanee keessa hojjetan kanneen aantummaa sabaa qaban manatee qabsoo finiinsuurratti argama. Duuchatti uummanni waan isaaf ta’u addaan baasuurra jira.

B, Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo

Qabsoo mirga abbaa biyyummaa Oromoo mirkaneessuuf taasisun qaamota uummata keenya dhiiga dhugaa turan, qaamota dhiiga keenya dhuguu dheebotan irratti, qaamota foon keenya beela’an irratti deebifannaa molqa mirga abbaa biyyummaa taasisu jabeessee jira. Qabsoon Qeerroo ammaa firii godhachuuf, daraaraa jalqabetu jira. Daraaraan daraaree firii dhabu jiraaree? Qabsoon Qeerroon itti jirru firii gidhatee uummata keenyaaf soorrata akka ta’u abdii qabna. Kanaaf saatii uummanni keenya golgaa nuuf ta’e kanatti sochiin itti jirru akka hedduu deemaa jiru kamuu quba qaba. Sochiin fincila Xumura garbummaa ammayyuu jabaatee jira. Bakkeewwan hedduun keessattuu Baadiyyaan Oromiyaa mormii jabduurra jira.

Diinni uummataaf OPDO maalirra jiru?

Isaan kun akkuma kaleessaa cidha isaanii haaronfachaa, kontoraata gaa’elaa itti dabalachaa adeemaa jiru. Gaafa ka’an madaa uummataa horfanii yaadannoo duriin uummata garaa raasu, gaafa ka’an ammoo halagaa faana tokkummaa uumna jechuun halagaa jala kurkuraa jiru. Halagaa waliin warra gumaa faana dhiichisaa Abdii illeen dhiiga uummata dhangalaasa. Afaanin gowwomsuu hojii abballummaa hojjechuun wayyaanee suphuurra jiru. Baajetaa wayyaaneen kufte jedhamee dubbatamuun wayyaaneen baajetaa akka hinkufne irratti dalagaas jiru. Maallqaa maqaa buqqaatota Ilmaan Oromoon saamanii wayyaanee ijaaraa jiru. Dabballummaa dhaaba isaaniif gooftaa isaanirraa fudhatan bahataa jiru. Lammaa Magarsaa, Abiyyii Mohammad fi waayillan isaanii Mattuu dabballummaa irratti fuulleffatanii jiru. Uummata ijaaruun of jala hiriirsuuf dirqaama itti kenname bahataa jiru.

Horaa Bulaa

Qalbeessaa Dhangi’aatiin

 

2 responses

  1. Pingback: Haala Sochii Ummata Oromoo Oromiyaa Ammaaf Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoof Adeemsa Harcaatota Wayyaanee. ( Qalbeessaa Dhangi’aatiin) – Site Title

  2. Pingback: Haala-Sochii Uummata Oromoo Oromiyaa Ammaaf Sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoof Adeemsa Harcaatoota Wayyaanee. November 9, 2017 Qalbeessaa Dhangi’aatiin – OROMIYAANWANOFITIABBAATUUEGATAA

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: