Irreechi mallattoo tokkummaa Oromoo fi ibsituu duudhaa Oromummaati.

Irreechi mallattoo tokkummaa Oromoo fi ibsituu duudhaa Oromummaati.
Ijoo Dubbii Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Ka'ii QEERROO!! – Ayyaantuu dursee, uummata Oromoo bal’aa kan biyya alaafi biyya keessa jirtan, kanneen mana hidhaafi dirree qabsoo jirtan Baga Ayyaana Irreechaa kan bara 2021 geessan jennee ergaa keenya isiniif dhaamu barbaanna!
Akka galmee seenaarraa hubachuun danda’amutti ayyaanni Irreechaa waggaa 3000 (kuma sadii) dura uummata Oromoo biratti kabajamaa tureera. Kana jechuun, kabajni ayyaana kanaa umurii dheeraa kan qabuufi seenaa saba Oromoo waliin walitti kan hidhatudha. Uummanni Oromoo utuu kolonii Habashaan cabee aadaafi eenyummaan isaa hin ukkaamamiin Hora Harsadee fi Laga Abbayyaatti ba’uun kabajaa turaniiru. Erga sirni mootii gonfoo kaabarraa dhufee Oromiyaa seenee garuu gosa gosaan bakka jirutti waggaa keessaa yeroo lama (Arfaasaafi Birraa) Malkaa fi Tulluutti ba’ee Irreeffata. Irreechi Malkaa (Birraa) ayyaana galateeffannaati. Bacaqii gannaa ba’anii, rooba hamaafi lolaa hamaa keessa kan nama baase Waaqa galateeffachuuf uummanni Oromoo Malkaa bu’ee marga jiidhaa qabatee Irreeffata. Akkasumas, waqtii Arfaasaa ammoo roobni nagaan akka roobu, lolaa hamaarraa akka baraaramu, arfaasaa nagaa akka qotatu uummanmi Oromoo Tulluutti ba’ee Waaqa uumaa kadhata.
Haata’u malee, bara bulchiinsa Minilik irraa kaasee ayyaanni Irreechaa kun ukkaamfamaafi dhorkamaa deeme. Mootummaa Dargii booda erga EPRDF aangootti dhufee asis Addi Bilisummaa Oromoo shororkeessaa jedhamee wayita moggaafamu namni ayyaana Irreechaa kabaju akka deeggaraa ABOtti ilaalamee Irreecha akka hin hirmaanne taasifamaa tureera.
Garuu, uummanni Oromoo Irreechi mallattoo tokkummaasaafi aadaa isaa ta’uu waan hubateef xiiqiidhaan ba’ee Irreeffachuu itti fufe. Irreeffachuu qofa utuu hin taane, uummatichi gabrummaa jala waan jiruuf aadaa isaa dhabuu hubatuudhaan Qabsoo Bilisummaaf taasifamuuf akka jabaatee itti hirmaatu bakka itti waadaa waliif seenu, bakka itti irbuu haareffatu ta’e.
Gabaabumatti, ayyaanni Irreechaa mootummaa abbaa irree Wayyaanee/EPRDF aangoorraa kaasuuf qooda olaanaa kan taphate, seenaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti yoomuu kan dagatamu miti. Waldaan Maccaa fi Tuulamaa ayyaanni Irreechaa kun akka kabajamu dhiibbaa waan taasiseef danqaan hedduu isa mudateera.
Addi Bilisummaa Oromoo bara 2011 erga Qeerroo Bilisummaa Oromoo hundeessee boodas dargaggoonni Oromoo akka Qabsoo Bilisummaa Oromootti makaman karaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo waamichi godhamaa tureera. Waamicha Qeerroo Bilisummaa Oromoo kanaanis Fincilli Diddaa Gabrummaa fi Xumura Gabrummaa itti fufee kufaatii Wayyaanee fideera.
Akka fakkeenyaatti kaasuuf, bara 2015 Qeerroon Bilisummaa Oromoo Irreecha Malkaa Hora Harsadee (Bishooftuu) irratti irbuu waliif seenanii qabsoo itti fufuuf waliif kakatan. Mana barumsaafi naannawa keessa jiraatan hunda keessatti qabsoo akka itti fufan, kaayyoo gootota wareegamanii akka galmaan ga’an waliif kakatan. Akkuma irbuu seenanitti manneen barnootaafi bakka jiran hundatti qabsoo itti fufuudhaan kufaatii Wayyaaneef sababa ta’anii seenaa qabsoo sabootaa keessatti seenaa adda ta’e galmeessan.
Ayyaana Irreechaa kana waggaa waggaan kabajuudhaaf qabsaa’ota hedduutu wareegama kaffale. Bara 2016 kufaatii maayii Wayyaanee jala ayyaana Irreechaa Malkaa Hora Harsadee irratti ilmaan Oromoo dhibbootaan lakkaa’aman bakka tokkotti dhuman. Kunuu ta’ee uummatichi wareegama kamuu kaffalee ayyaanicha kabajachuuf murteeffatee itti fufeera.
Ayyaana Irreechaa waggaa waggaan kabajamu kan Addi Bilisummaa Oromoo fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo sadarkaa kanaan ga’uusaaf qooda olaanaa gumaachaniifi wareegama ulfaataa itti kaffalan bara kana bara 2021 kanas kabajamuuf jala bultiirra jirra.
Irreecha bara 2021 kana yommuu kabajnu qabsaa’ota hedduu mana hidhaa jiran yaadachaa isaaniis sagalee ta’aa, gootota Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti wareegamanii asiin nu ga’an yaadachaa akka kabajannu Qeerroon Bilisummaa Oromoo waamicha dhiyeessa. Kanuma waliin, simboo ayyaanichaa kan ta’e naamusa Oromummaa agarsiisaa, ibsituu sabichaa kan ta’e uffataalee aadaa fi faayaa Oromummaa calaqqisiisuun dabaalamnee akka kabajannu wal yaadachiifna. Haalli Irreechi kun itti kabajamu danqaa hedduu qabaatus, faajjii Qabsoo Bilisummaa Oromoo ol kaasnee, sirna mootummaa abbaa irree gita bittoota Habashaa gadi nurratti dhaabaa jiru isa dhumaaf ofirraa kaasuuf akkuma baroota darbanii irbuu keenya haa haaromfannu. Gootota Qabsoo Bilisummaa Oromoo galmaan ga’uuf har’allee dirree qabsoo jiran waliin dhaabbannee, hidhamtoota siyaasaa keenyaaf sagalee taanee nagaan ayyaanicha akka goolabnu dhaammanna.
Dhuma irratti, irra deebi’uun: hidhamtoonni siyaasaa Oromoo kanneen kutaalee Oromiyaa adda addaatti hidhamanii jiran, kanneen qabsoo kana fiixa basuuf ammallee dirree qabsoo jiran Waraanni Bilisummaa Oromoo, kanneen wareegama lubbuu kaffalan, bu’aa qabsoo fi wareegama keessanii kan ta’e Ayyaana Irreechaa baga geessan jechaa, uummaata Oromoo bal’aafis ayyaana milkiifi gammachuu akka isiniif ta’u hawwina.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 1/2021
Finfinnee, Oromiyaa.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Share
 
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s